Ouderwets Fries suikerbrood, ook wel Fryske sûkerbôle genoemd, is een heerlijk zoet brood met een zachte, luchtige kruim en stukjes suiker die tijdens het bakken gedeeltelijk karamelliseren. De combinatie van kaneel, gembersiroop en roomboter geeft dit traditionele Friese brood zijn herkenbare smaak. Met dit recept maak je zelf een goudbruin suikerbrood dat heerlijk smaakt met een laagje zachte roomboter. Perfect voor het ontbijt, de brunch of bij een warme kop koffie of thee.

In één oogopslag

• Porties: 1 brood van ongeveer 12 plakken
• Voorbereiding: 25 minuten
• Rijstijd: ongeveer 1 uur en 45 minuten tot 2 uur
• Baktijd: 40–45 minuten
• Totale tijd: ongeveer 3 uur tot 3 uur en 10 minuten, exclusief afkoelen
• Oventemperatuur: 200 °C, boven- en onderwarmte
• Keuken: Fries, Nederlands
• Type gerecht: Zoet brood, ontbijt, brunch of gebak voor bij de koffie

Ingrediënten

Voor het deeg

• 400 g tarwebloem
• 7 g gedroogde gist
• 200 ml volle melk, lauwwarm
• 1 middelgroot ei
• 40 g ongezouten roomboter, zacht
• 30 g witte basterdsuiker
• 40 g gembersiroop
• 7 g zout

Voor de suikervulling

• 175 g parelsuiker of grof gehakte suikerklontjes
• 1 tl kaneel
• 15 g ongezouten roomboter, gesmolten

Voor de bakvorm

• 10 g ongezouten roomboter, om in te vetten
• 15 g kristalsuiker

Om te serveren

• 30 g zachte roomboter, voor op de plakken

Benodigdheden

• Cakevorm van ongeveer 25 cm
• Bakpapier
• Grote mengkom
• Deegroller
• Keukenmachine met deeghaak, optioneel
• Bakplaat en rooster

Bereiding

1. Maak het gistdeeg.

Doe de tarwebloem, gedroogde gist en witte basterdsuiker in een grote mengkom. Voeg de lauwwarme volle melk, het ei en de gembersiroop toe. Meng de ingrediënten totdat er een samenhangend deeg ontstaat. Voeg vervolgens het zout en de zachte roomboter toe. Zorg ervoor dat de melk lauwwarm is en niet heet, zodat de gist goed kan werken.

2. Kneed het deeg soepel en elastisch.

Kneed het deeg ongeveer 10 tot 15 minuten met de hand of 8 tot 10 minuten met een keukenmachine met deeghaak. Het deeg moet soepel, elastisch en licht plakkerig worden. Probeer niet te veel extra bloem toe te voegen, want daardoor kan het suikerbrood droger en steviger worden. Een zacht deeg helpt bij het krijgen van een luchtige kruim.

3. Laat het deeg voor de eerste keer rijzen.

Vorm het geknede deeg tot een bal en leg deze in een licht ingevette kom. Dek de kom af met een schone theedoek of folie. Laat het deeg ongeveer 60 minuten rijzen op een warme, tochtvrije plek, totdat het duidelijk in volume is toegenomen. De exacte rijstijd kan variëren afhankelijk van de temperatuur in huis.

4. Maak de suikervulling.

Meng de parelsuiker of grof gehakte suikerklontjes met de kaneel en 15 g gesmolten roomboter. Schep goed om, zodat de suikerstukjes licht bedekt zijn met boter en kaneel. Gebruik stevige, grove suikerstukjes en maal ze niet fijn. Juist deze stukjes zorgen voor de karakteristieke zoete plekjes in het suikerbrood.

5. Bereid de cakevorm voor.

Bekleed een cakevorm van ongeveer 25 cm met bakpapier. Vet het bakpapier en de eventueel blootliggende randen in met 10 g roomboter. Strooi vervolgens 15 g kristalsuiker over de bodem en zijkanten. Deze suiker kan tijdens het bakken karamelliseren en geeft het brood een extra zoete buitenkant.

6. Verdeel de suikervulling door het deeg.

Leg het gerezen deeg op een licht bebloemd werkblad en druk het voorzichtig plat. Verdeel de suikervulling gelijkmatig over het oppervlak. Vouw het deeg een paar keer dubbel, zodat de suikerstukjes door het deeg worden verspreid. Kneed slechts kort en voorzichtig. De suikerstukjes mogen zichtbaar blijven en hoeven niet volledig in het deeg te verdwijnen.

7. Vorm het Friese suikerbrood.

Druk of rol het deeg uit tot een rechthoek die ongeveer even breed is als de cakevorm. Rol het deeg stevig op tot een langwerpig brood. Leg het vervolgens met de naad naar beneden in de voorbereide vorm. Verdeel het deeg zo gelijkmatig mogelijk, zodat het brood tijdens het bakken mooi kan rijzen.

8. Laat het suikerbrood opnieuw rijzen.

Dek de cakevorm losjes af met een schone doek of folie. Laat het deeg nog ongeveer 45 tot 60 minuten rijzen op een warme plek, totdat het zichtbaar luchtiger is geworden. Zorg dat de afdekking voldoende ruimte laat, zodat het deeg niet vastplakt wanneer het verder rijst.

9. Verwarm de oven voor.

Verwarm de oven tijdens het laatste deel van de tweede rijstijd voor op 200 °C, met boven- en onderwarmte. Zet een bakplaat klaar waarop je de cakevorm kunt plaatsen. De bakplaat vangt eventuele gesmolten suiker op die tijdens het bakken uit de vorm kan lopen.

10. Bak het suikerbrood goudbruin.

Zet de cakevorm op de bakplaat en plaats deze in het midden van de voorverwarmde oven. Bak het suikerbrood ongeveer 40 tot 45 minuten, totdat het mooi goudbruin en gaar is. Houd de bovenkant goed in de gaten. Wordt het brood te donker, dek het dan na ongeveer 25 tot 30 minuten losjes af met aluminiumfolie en laat het verder bakken.

11. Laat het brood voorzichtig afkoelen.

Haal de cakevorm uit de oven en laat het suikerbrood ongeveer 5 tot 10 minuten rusten. Til het daarna voorzichtig met behulp van het bakpapier uit de vorm en leg het op een rooster om verder af te koelen. Wees voorzichtig, want de gesmolten en gekaramelliseerde suiker is direct na het bakken bijzonder heet en kan brandwonden veroorzaken.

12. Snijd en serveer met roomboter.

Laat het suikerbrood voldoende afkoelen voordat je het aansnijdt. Snijd het in ongeveer 12 plakken en besmeer ze naar smaak met de zachte roomboter. Serveer bij koffie of thee, als zoet ontbijt of bij een gezellige brunch. De zachte kruim, kaneel en zoete suikerstukjes maken iedere plak bijzonder lekker.

Serveren

Fries suikerbrood smaakt heerlijk met een dun laagje roomboter. Serveer het op kamertemperatuur of verwarm een plakje heel kort, zodat het brood zacht wordt en de boter er gemakkelijk over smelt. Het is een lekkere traktatie bij koffie of thee, maar past ook uitstekend op een uitgebreide ontbijt- of brunchtafel.

Tips voor het lekkerste Friese suikerbrood

• Gebruik grove suikerstukjes. Parelsuiker of grof gehakte harde suikerklontjes zorgen voor de herkenbare zoete plekken. Fijne kristalsuiker lost te gemakkelijk op in het deeg.
• Kneed het deeg goed voordat je de suiker toevoegt. Zo kan het deeg eerst voldoende elasticiteit ontwikkelen zonder dat de harde suikerstukjes het kneden bemoeilijken.
• Voeg niet te veel bloem toe. Het deeg mag licht plakkerig blijven. Te veel extra bloem kan het brood compact en droog maken.
• Gebruik lauwwarme melk. Te hete melk kan de werking van de gist verminderen. Lauwwarme melk is voldoende om het deeg prettig te kunnen mengen.
• Geef het deeg voldoende tijd om te rijzen. Kijk niet alleen naar de klok, maar vooral naar het volume van het deeg. Bij een koelere kamertemperatuur kan de rijstijd langer zijn.
• Bekleed de vorm zorgvuldig. Gesmolten suiker kan aan de bakvorm blijven kleven. Bakpapier en boter helpen om het brood gemakkelijker uit de vorm te halen.
• Zet de vorm op een bakplaat. Tijdens het bakken kan wat gesmolten suiker uit de vorm lopen. Een bakplaat voorkomt dat deze rechtstreeks op de ovenbodem terechtkomt.
• Laat het brood niet te lang in de vorm staan. Wanneer de gekaramelliseerde suiker volledig afkoelt en hard wordt, kan het brood moeilijker loskomen.

Bewaren en invriezen

Laat het Friese suikerbrood volledig afkoelen en verpak het daarna luchtdicht. Bewaar het maximaal 2 tot 3 dagen op kamertemperatuur, bij voorkeur op een koele, droge plek. Zo blijft het brood zo lang mogelijk zacht en smakelijk.

Wil je het suikerbrood langer bewaren? Snijd het dan in plakken en vries deze afzonderlijk of met stukjes bakpapier ertussen in. Verpak ze goed om uitdroging te voorkomen. Laat de plakken voor het serveren ontdooien op kamertemperatuur. Je kunt ze eventueel kort verwarmen voor een heerlijk zacht resultaat.

Veelgestelde vragen

Wat is Fries suikerbrood?

Fries suikerbrood, in het Fries ook wel sûkerbôle genoemd, is een zoet gistbrood met grove suikerstukjes. Het brood heeft een zachte kruim en wordt vaak op smaak gebracht met kaneel en soms gember. Het wordt traditioneel in plakken gegeten, vaak met roomboter.

Kan ik suikerklontjes gebruiken in plaats van parelsuiker?

Ja, gewone harde suikerklontjes zijn een goed alternatief. Hak ze grof, zodat er duidelijke stukjes overblijven. Maal ze niet tot poeder, want juist de grove suikerstukjes zorgen voor de kenmerkende zoete plekken in het brood.

Waarom zit er gembersiroop in Fries suikerbrood?

Gembersiroop geeft het deeg een subtiele, warme smaak die goed past bij de kaneel en de zoete suikerstukjes. Het draagt ook bij aan de zoetheid van het brood zonder dat de gembersmaak sterk hoeft te overheersen.

Waarom rijst mijn suikerbrood niet goed?

Dit kan komen door gist die niet meer goed werkt, te hete melk of een te koude rijstomgeving. Gebruik verse gedroogde gist, zorg dat de melk slechts lauwwarm is en geef het deeg voldoende tijd om op een tochtvrije plek te rijzen.

Hoe voorkom ik dat de suiker aan de bakvorm blijft kleven?

Bekleed de vorm zorgvuldig met bakpapier en vet het papier en de randen in met boter. Haal het brood na ongeveer 5 tot 10 minuten voorzichtig uit de vorm, voordat de gekaramelliseerde suiker volledig hard wordt. Let daarbij goed op de hete suiker.

Kan ik Fries suikerbrood invriezen?

Ja, Fries suikerbrood is goed in te vriezen. Snijd het volledig afgekoelde brood in plakken en verpak deze luchtdicht. Zo kun je eenvoudig één of meerdere plakken ontdooien wanneer je zin hebt in vers smakend suikerbrood.

Wanneer kan ik het suikerbrood het beste aansnijden?

Laat het brood eerst voldoende afkoelen op een rooster. Wanneer je het direct na het bakken aansnijdt, is de kruim nog kwetsbaar en kan het brood gemakkelijker samendrukken. Bovendien is de gesmolten suiker dan nog erg heet.

Met dit ouderwetse Friese suikerbrood bak je een heerlijk zacht en zoet brood met kaneel, gembersiroop en gekaramelliseerde suikerstukjes. Serveer een dikke plak met roomboter en geniet van een echte Friese lekkernij, gewoon uit je eigen oven. Eet smakelijk!