Vijfschaft is een ouderwets streekgerecht dat wordt geassocieerd met het Utrechtse platteland. Met aardappelen, winterpeen, uien, bruine bonen en appel ontstaat een stevige maaltijd met een verrassend lichtzoete smaak. In combinatie met gerookt spek, rookworst en romige mosterdsaus is dit een heerlijke Hollandse klassieker, net zo hartig en vertrouwd als traditionele andijviestamppot met spekjes.

In één oogopslag

• Voor: 4 personen
• Voorbereiding: 15 minuten
• Bereiding: 35–40 minuten
• Totale tijd: ongeveer 55 minuten
• Moeilijkheid: makkelijk

Ingrediënten

• 800 g vastkokende aardappelen
• 300 g gare bruine bonen uit pot of blik, uitgelekt
• 400 g winterpeen
• 2 stevige, lichtzure appels, bij voorkeur Goudreinet
• 2 middelgrote uien
• 200 g gerookte spekreepjes
• 1 rookworst van ongeveer 250–300 g
• 25 g roomboter
• 1 laurierblad
• Zout en versgemalen zwarte peper naar smaak

Voor de mosterdsaus

• 25 g roomboter
• 25 g bloem
• 300 ml melk
• 1–2 el grove of gewone Nederlandse mosterd
• Een snufje zwarte peper

Bereiding

1. Bereid de groenten voor.

Schil de aardappelen en snijd ze in grove blokjes. Schrap de winterpeen en snijd deze in plakjes. Pel de uien en snijd ze in halve ringen. Schil de appels, verwijder de klokhuizen en snijd ze in grove stukken.

2. Kook de aardappelen en winterpeen.

Doe de aardappelen en winterpeen in een ruime pan. Voeg water toe tot de groenten net onderstaan en voeg het laurierblad toe. Breng aan de kook en laat ongeveer 10 minuten zachtjes koken.

3. Voeg de uien en appel toe.

Voeg de uien toe en laat alles nog ongeveer 5 minuten koken. Voeg daarna de appel toe en kook nog 3–5 minuten, tot de aardappelen en wortel gaar zijn maar niet uit elkaar vallen.

4. Bak het spek.

Bak ondertussen de spekreepjes in een koekenpan zonder extra olie. Bak ze in ongeveer 5–7 minuten goudbruin. Schep ze uit de pan en laat ze uitlekken op keukenpapier.

5. Verwarm de rookworst en bruine bonen.

Bereid de rookworst volgens de aanwijzingen op de verpakking. Spoel de bruine bonen af en laat ze uitlekken. Voeg ze de laatste 3–5 minuten toe aan de pan met groenten, zodat ze goed warm worden zonder stuk te koken.

6. Giet de groenten af.

Verwijder het laurierblad en giet de groenten voorzichtig af. Bewaar ongeveer 150 ml van het kookvocht voor de saus. Schep de bruine bonen, aardappelen, wortel, ui en appel voorzichtig door elkaar.

7. Maak de mosterdsaus.

Smelt 25 g boter in een kleine steelpan. Roer de bloem erdoor en laat dit ongeveer 1 minuut zachtjes garen zonder dat het bruin wordt.

Voeg de melk beetje bij beetje toe terwijl je met een garde blijft roeren. Laat de saus enkele minuten zachtjes koken tot ze glad en gebonden is. Roer de mosterd erdoor en breng op smaak met zwarte peper. Voeg eventueel een scheutje kookvocht toe als je de saus dunner wilt maken.

8. Voeg het spek toe en serveer.

Schep het gebakken spek voorzichtig door de groenten of strooi het er vlak voor het serveren overheen. Snijd de rookworst in plakjes en verdeel deze over de borden. Serveer de Vijfschaft warm met de mosterdsaus.

Serveren

Verdeel de Vijfschaft over vier borden en leg de plakjes rookworst erbij. Schep de warme mosterdsaus erover of serveer deze apart in een sauskom. Strooi het krokant gebakken spek vlak voor het serveren over het gerecht, zodat het lekker knapperig blijft.

Tips voor een geslaagde Vijfschaft

• Gebruik vastkokende aardappelen. Zo blijven de blokjes heel en wordt het gerecht geen stamppot.
• Kies stevige, lichtzure appels. Die geven een frisse tegenhanger voor de aardappelen en het spek.
• Voeg de bruine bonen pas op het einde toe. Zo blijven ze heel en behouden ze hun structuur.
• Maak de saus naar smaak. Begin met één eetlepel mosterd en voeg meer toe als je van een pittigere saus houdt.
• Vegetarische variant: laat het spek en de rookworst weg en gebruik groentebouillon in plaats van kookvocht voor extra smaak.
• Bewaren: laat restjes snel afkoelen, bewaar ze afgedekt in de koelkast en eet ze binnen 2 dagen. Verwarm alles goed door voordat je het opnieuw serveert.

Veelgestelde vragen

Wat is Utrechtse Vijfschaft?

Utrechtse Vijfschaft is een ouderwets streekgerecht met aardappelen, winterpeen, uien, bruine bonen en appel. In deze versie worden ook spek, rookworst en romige mosterdsaus gebruikt.

Welke vijf ingrediënten horen in Vijfschaft?

De vijf belangrijkste ingrediënten zijn aardappelen, winterpeen, uien, bruine bonen en appel. Samen zorgen ze voor een stevige maaltijd met verschillende smaken en structuren.

Waarom wordt appel aan Vijfschaft toegevoegd?

De appel geeft een lichtzoete, frisse smaak die goed past bij de aardappelen, bruine bonen en het hartige spek.

Welke saus serveer je bij Vijfschaft?

Een romige mosterdsaus past uitstekend bij dit gerecht. De zachte saus met een licht pittige smaak vormt een mooie aanvulling op de aardappelen, groenten en rookworst.

Kan ik Vijfschaft van tevoren maken?

Ja, je kunt de Vijfschaft vooraf bereiden en afgedekt in de koelkast bewaren. Eet de restjes binnen 2 dagen en verwarm het gerecht voor het serveren goed door. Bewaar de saus bij voorkeur apart.